Η Νεμέα, 120 χλμ μακριά από την Αθήνα, για τους οινόφιλους μπορεί να αποτελεί την κυριακάτικη εκδρομή τους αφού έχει έντονο φυσικό και ιστορικό ενδιαφέρον αλλά είναι και η πιο μεγάλη Ζώνη Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης της Ελλάδας, αυτή της καλλιέργειας και οινοποίησης του Αγιωργίτικου. Και επειδή τα πιο ενδιαφέροντα και χαρακτηριστικά κρασιά σ΄ όλες τις χώρες του κόσμου, προέρχονται από περιοχές με ιστορία και παραδόσεις, αρχίζουμε με την ιστορία της περιοχής.
Μορφολογία και Ιστορία
Ο Δήμος Νεμέας εκτείνεται σε υψόμετρο περί των 300 μ. στις κοιλάδες των ποταμών Ζαπανίτη και Ασωπού που στη συνέχειά τους οδεύουν ανατολικά προς τη θάλασσα. Προς δυσμάς σκαρφαλώνει μέχρι την λίμνη Στυμφαλία, ενώ νοτιοδυτικά κλείνεται από τα Αρκαδικά Όρη. Προς ανατολάς. λοφοσειρές τον ξεχωρίζουν από τις παρειές του Αργολικού Πεδίου.
Στην αρχαιότητα και μέχρι τον 19ο αιώνα δεν συναντάμε ομώνυμους οικισμούς, ούτε στο υψίπεδο του Ασωπού ούτε στο υψίπεδο του Ζαπανίτη, ενώ σήμερα είναι αντίστοιχα εγκατεστημένες η Νεμέα, κωμόπολή έδρα του Δήμου και η Αρχαία Νεμέα, χωριό περί του αρχαιολογικού χώρου των Νεμέων Αγώνων.
Στους προϊστορικούς χρόνους στη κοιλάδα του Ασωπού (Φλιάσιο πεδίο) ανθούσε η πόλη-κράτος Φλιούς (ή Φλειούντας), 3 χλμ. βορειοδυτικά της σημερινής Νεμέας που στην ακμή της έφθασε τους 15.000 κατοίκους, κύρια γεωργούς και παραγωγούς του φλιάσιου οίνου.
Ήταν Ιωνική πόλη που μετά την υποταγή της στους Δωριείς εντάχθηκε στη δωρική εξάπολη της Πελοποννήσου (μαζί με Κόρινθο – Συκεών – Επίδαυρο – Άργος – Τροιζίνα) που ήταν σύμμαχος της Σπάρτης. Ακολούθησε τους Μακεδόνες, εκχριστιανίσθη και κατελύθηκε από Σλάβικες φυλές περί το 585 μ.Χ. Μετακινήθηκε τον 13ο αιώνα λόγω επιδρομών σε ψηλότερο σημείο, πιο νότια και μετονομάσθηκε σε Αγ. Γεώργιο από το βυζαντινό εκκλησάκι που κτίσθηκε προς τιμή του Αγίου και ακολούθησε την ιστορία του Μωρέως και της Οθωμανικής κατάκτησης αυτού, ενώ κατά την επανάσταση του 1821 αναμείχθηκε στους απελευθερωτικούς αγώνες, πράγμα που τιμωρήθηκε από τους Οθωμανούς.
Το τοπωνύμιο Νεμέα εμφανίζεται για πρώτη φορά το 1840 στο ΦΕΚ ίδρυσης του Δήμου Νεμέας, ενώ το 1923 ο Αγ.Γεώργιος μετονομάζεται σε Νεμέα και έτσι ο φλιάσιος οίνος, που έχει γίνει Αγιωργίτικος, σε οίνο Νεμέας.
Στην υψίπεδη κοιλάδα του Ζαπανίτη μέχρι το 500 μ.Χ. δεν συναντώνται μόνιμοι κάτοικοι. Και αυτό γιατί η κοιλάδα στον μυχό της δεν αποστραγγίζεται και επομένως το χειμώνα κατακλύζεται δημιουργώντας ένα έλος και ως καρστικής γεωλογικής σύνθεσης, την άνοιξη και το καλοκαίρι αποστραγγίζονταν σε ασβεστόλιθες καταβόθρες και προσέφερε μια εξαιρετική χορτοβοσκή αλλά και μια δροσερή ατμόσφαιρα σε συνδυασμό με τους δυτικούς ανέμους που φύσαγαν από τα Αρκαδικά βουνά.
Η περιοχή πρωτοκατοικήθηκε από μια παλαιοχριστιανική κοινότητα τον 5ο και 6ο αιώνα μ.Χ. που κατασκεύασε ένα κανάλι για αποστράγγιση της κοιλάδας και αύλακες για την άρδευση των καλλιεργειών. Μια ξηρασία κατέστρεψε την κοινότητα που ισοπεδώθηκε από τις Σλαβικές φυλές το 585 μ.Χ.
Τελικά το 1884 κατασκευάσθηκε νέο αποστραγγιστικό κανάλι και από τότε χρονολογείται ο οικισμός περί του αρχαιολογικού χώρου που μέχρι πρόσφατα ονομαζόταν Ηράκλειο, ενώ σήμερα Αρχαία Νεμέα (σε πείσμα των Αγιωργιτών που μετονομάσθηκαν σε Νεμεάτες).
Σ΄ αυτές τις περιοχές στη Μυθολογία διαδραματίζονται οι άθλοι του Ηρακλή, το λιοντάρι της Νεμέας και οι Στυμφαλίες Όρνιθες, δίδοντας ήδη μια μυστηριακή χροιά και μια ιερότητα στην περιοχή, ενώ ο ιδρυτικός μύθος των Νεμέων (των αγώνων της Νεμέας) λέει ότι οι ¨επτά επί Θήβας¨ περνώντας από την περιοχή για να πάνε στη Βοιωτία είδαν να πεθαίνει ένα αγόρι από δάγκωμα φιδιού (ο Οφέλτης, ο γιός του Βασιλιά Λυκούργου) και για να εξευμενίσουν τους θεούς οργάνωσαν το 573 π.Χ. στον ακατοίκητο βοσκότοπο της περιοχής, που εκ του τοπωνυμίου του (βοσκή – νομή – νέμω) ονομάσθηκαν Νέμεα. Από τότε συνέχισαν ως αγώνες με πανελλήνιο κύρος να τελούνται κάθε δύο χρόνια εκ περιτροπής με τους αγώνες της Ολυμπίας, των Δελφών και των Ισθμίων.
Την πρώτη περίοδο οικοδομήθηκαν ο ναός του Διός και έμπροσθέν του ο βωμός του Διός, παρόμοιος με αυτόν του Ποσειδώνα στα Ίσθμια και μια τράπεζα προσφορών. Τον ναό περιέβαλε μια ανοιχτή πλατεία που σύμφωνα με επιγραφή που βρέθηκε το 1983 ονομαζόταν Επιπολά, με λίγα αγάλματα, δύο πηγάδια και ιερό άλσος με κυπαρίσσια. Η νότια πλευρά της πλατείας Επιπολά ορίζοντας από μια σειρά εννέα κτηρίων που ονομάσθηκαν ¨οίκοι¨ και ήταν πιθανώς περίπτερα κατασκευασμένα από διάφορες πόλεις-κράτη, για να προσφέρουν στέγη και τροφή στους πολίτες τους, που κατέφθαναν για την τέλεση των αγώνων.
Το στάδιο για την διεξαγωγή των αγώνων την πρώτη αυτή περίοδο ευρίσκετο δυτικά του ναού του Διός, της πλατείας Επιπολά και των Οίκων, εκεί που την παλαιοχριστιανική περίοδο ανοίχθηκε το αποστραγγιστικό κανάλι που έγινε μόνιμο το 1884 μ.Χ.
Ο ναός κατεστράφη βίαια στο τέλος του 5ου αιώνα π.Χ. και οι αγώνες μεταφέρθηκαν στο Άργος. Στη δεκαετία 340-330 π.Χ. οι αγώνες επέστρεψαν στη Νεμέα και άρχισε ένα μεγάλο οικοδομικό πρόγραμμα. Αυτό περιελάμβανε τον σημερινό Ναό του Διός, το Στάδιο, τον Ξενώνα, το Λουτρό και άλλα οικοδομήματα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Λουτρό και το νέο Στάδιο. Το Λουτρό είχε και ημιυπόγειες αίθουσες με πισίνα και λουτήρες που προμηθεύοντο νερό από δεξαμενές στα νότια του κτηρίου που τροφοδοτούσε πήλινος αγωγός από την πηγή στην ανατολική άκρη της πεδιάδας και σε απόσταση 500 μ.
Το Στάδιο βρίσκεται περίπου 400 μέτρα νοτιοανατολικά του ναού του Διός. Κατασκευάσθηκε με αποχωμάτωση μιας φυσικής χαράδρας και είχε κερκίδες μόνο στο βόρειο πέταλο που όμως χωρούσαν περίπου 40.000 θεατές. Οι αθλητές έφθαναν από το Ιερό του Διός στα αποδυτήρια όπου ετοιμάζοντο και από εκεί μέσω θολωτής σήραγγας μήκους περίπου 36 μ. οδηγούντο στο στίβο όπου πέρα των υπολειμμάτων των κερκίδων σώζονται και υπολείμματα του μηχανισμού εκκίνησης των αγώνων.
Ένας ακόμη αξιόλογος αρχαιολογικός χώρος στην περιοχή είναι το Μυκηναϊκό Νεκροταφείο που βρίσκεται στο σημερινό χωριό Αηδόνια, στα δυτικά πρανή της κοιλάδας του Ασωπού. Η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε 20 τάφους συλημένους και ανακάλυψε ότι τα κλαπέντα δημοπρατούντο στη Νέα Υόρκη. Με σωστούς χειρισμούς τα κτερίσματα επέστρεψαν στην Ελλάδα και σήμερα εκτίθενται στο Μουσείο της Αρχαίας Νεμέας ως οι θησαυροί των Αηδονίων.
Η Ζώνη του Αγιωργίτικου
Από τον 16ο αι. μ.Χ. έχουμε την πρώτη καταγραφή της αμπελοπαραγωγής και της οινοπαραγωγής της περιοχής.
Σήμερα η ζώνη της Π.Ο.Π. (τέως ΟΠΑΠ) καταλαμβάνει 27.000 στρ. και περιλαμβάνει τις διοικητικές περιοχές 17 τ. ΟΤΑ, εκ των οποίων 10 στο Δ. Νεμέας, 5 στο Δ. Σικυώνος, 2 ………..
Δυστυχώς ακόμη στη χώρα δεν υπάρχει η διαβάθμιση σε αμπελοτόπια, crous ή climat και επομένως ΠΟΠ είναι όλη η κοινότητα και όχι κάποιες περιοχές της, όπως θα έπρεπε.
Παρ΄ όλα αυτά, η έρευνα της αμπελουργικής ζώνης της Νεμέας είχε καταφέρει να αναγνωρίσει και να ομαδοποιήσει τρεις μεγάλες υψομετρικές βαθμίδες της Ονομασίας Προέλευσης και, στη συνέχεια, να διαπιστώσει τον τύπο κρασιού που μπορεί να παραχθεί σε κάθε υψομετρική ομάδα. Έτσι, στα μεγαλύτερα υψόμετρα (550-580μ.), το Αγιωργίτικο όχι μόνο καθυστερεί να ωριμάσει αλλά συχνά η ωριμότητα που επιτυγχάνεται μπορεί να οδηγήσει μόνο στην παραγωγή ροζέ και φρέσκων κόκκινων κρασιών. Η υψομετρική ομάδα των 350-550 μ. είναι η ιδανικότερη για την παραγωγή κόκκινων κρασιών μακράς παλαίωσης και υψηλών προδιαγραφών, ενώ τα σταφύλια που προέρχονται από υψόμετρα 200-330 μ. δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό στην παραγωγή ερυθρών γλυκών κρασιών.
Δυστυχώς όμως, αντίθετα π.χ. με την Νάουσα, στη Νεμέα δεν μπορούμε ακόμα να πούμε ότι το τάδε χωριό δίνει το α΄ στιλ κρασιών, ενώ ένα άλλο χωριό της ζώνης το β΄στιλ.
Γενικά το Αγιωργίτικο δίνει κρασιά υψηλότατου επιπέδου, τα οποία ακόμα και στην ¨άγουρη¨ ενότητά τους είναι αρκετά βατά. Η ¨γλύκα¨ του Αγιωργίτικου και των κρασιών της Νεμέας, ο πλούσιος και απαλός τρόπος που εκφράζονται αρωματικά και γευστικά, τα φρουτώδη (κυρίως σκουρόχρωμου ,κερασιού και βύσσινου) στοιχεία των κρασιών, αλλά και τα γλυκά μπαχαρικά, είναι χαρακτηριστικά και παροιμιώδη.
Δεν υπάρχει περίπτωση ακόμη κι όταν πρόκειται για τα πιο στιβαρά κρασιά, να εκλάβεις μια παραγωγή από Αγιωργίτικο Νεμέας για κάτι άλλο.
Ακόμα και οι ταννίνες των κρασιών, είτε πιπεράτες είτε γλυκές (ανάλογα με τον τρόπο οινοποίησης) είναι χαρακτηριστικά διαφορετικές συγκρινόμενες με αυτές κρασιών από άλλες περιοχές : πιο ¨πολιτισμένες¨ και φιλικές, δημιουργούν ένα φινετσάτο γευστικό περιβάλλον που ακόμα και όταν συνοδεύεται από τη χαρακτηριστική για αρκετά κρασιά οξύτητα δεν θα σου δημιουργήσει σχεδόν ποτέ την αίσθηση ότι έχεις μπροστά σου ένα τραχύ κρασί. Ίσα ίσα μάλιστα, θα μπορούσαμε με πολύ μεγάλη βεβαιότητα να πούμε ότι η λέξη που εκφράζει τη γευστική πραγματικότητα ακόμη και της σημερινής Νεμέας είναι κυρίως μία : βελούδο!
Η Περιπλάνηση στο Παρελθόν και το Παρόν της Πόλης (1η Κυριακή)
Μια Κυριακή του Οκτώβρη, πριν τις 10 το πρωί, εισήλθαμε στο προαύλιο του Νέμειου Δία, ξεκινήσαμε με λουτρό, στα αναστηλωμένα λουτρά, προχωρήσαμε στη θυσία στο βωμό του ναού, ώστε να εξευμενιστεί ο Θεός, προσευχηθήκαμε εντός του πρόναου του Διός και εν συνεχεία πήγαμε στο αρχαίο στάδιο, όπου μέσα απ΄ την ¨κρύπτη εισόδου¨ εισήλθαμε και αγωνισθήκαμε αγώνα βάδην λαμπρό με θέα την κοιλάδα και έπαθλο καφέ ζεστό στο παράπλευρο ¨Νέμειον¨.
Συνεχίσαμε στον παρόν αλλά στα χωριά της ¨Αρχαίας¨ Νεμέας, όπου εκτός από ένα καφενείο, στον αξονικό του χωριού κεντρικό δρόμο, είδαμε οργανωμένα μεγάλα οινοποιεία, αλλά και οινοποιεία οργανωμένα με ιδιόρρυθμο τρόπο ή οργανωμένα σε παλιά πρότυπα.
Προχωρήσαμε προς Κουτσομόδι, όπου πραγματικά είδαμε την ακμή αλλά και την παρακμή των μικρών παραγωγών και τέλος εισήλθαμε στη πόλη της Νεμέας όπου………………… και μυρίσαμε το μούστο και αισθανθήκαμε την κουρασμένη ηρεμία που επικρατεί μετά τον τρύγο.
Κύριο επάγγελμα οινοπαραγωγός, μικρός ή μεγάλος, και μετά βενζινάς, μπακάλης, λαϊκατζής, μηχανουργός. Η οινοποίηση παντού : σε υπερσύγχρονα οινοποιεία, στις αυλές, στα garage, στα υπόστεγα και όπου μπορεί κανείς νάχει ένα σπαστήρα και μια κάδη.
Η πόλη όμως δεν ακολουθεί τον ρυθμό και το χρώμα των οινοπαραγωγών της. Ίσως γιατί οι ίδιοι ενδιαφέρονται να προωθήσουν το κρασί τους μέσω των μικρών ή μεγάλων εκθετηρίων τους.
Στους δύο παράλληλους κεντρικούς δρόμους, τον παλιό ψιλά και τον νέο χαμηλά, ούτε μια κάβα με γευσιγνωσία, ούτε ένα ¨κρασοπουλιό¨ (wine bar) αλλά ούτε και πάνω από μια ανοικτή ταβέρνα (δεν εννοούμε ψησταριές/σουβλατζίδικα) με μενού και λίστα τοπικών κρασιών. Βέβαια πούλμαν με Έλληνες και ξένους (Γερμανούς) τουρίστες είδαμε να κυκλοφορούν και να ¨χώνονται¨ στα προεπιλεγμένα οινοποιεία. Κλειστά μαγαζιά και δεν είναι μόνο η κρίση. Μας στεναχώρησε η αντίθεση με αντίστοιχα και μικρότερα σε παραγωγή χωριά στη Γαλλία και την Ιταλία. Δεν είπαμε να το συγκρίνουμε ούτε με το Μπορντώ ούτε με το Σαμπλίς στη Γαλλία αλλά μπορούμε να συγκρίνουμε τη Νεμέα με το Μπρουνέλλο ή το Μολτοτσίνο της Τοσκάνης. Η ιστορία είναι λαμπρότερη, η παραγωγή παρόμοια, η διάθεση όμως και η προώθηση στημένη τόσο διαφορετικά οικονομικά και πολιτιστικά που αυτόματα ως οινόφιλος θέλεις να αναλάβεις δράση και να συμμετάσχεις δραστήρια σε μια οινική αλλαγή που τόσο έχει ανάγκη η αδικημένη από εμάς τους ίδιους ελληνική παραγωγή.
Το Οικο-ενδιαφέρον της Ορεινής Υπο-ζώνης (2η Κυριακή)
Μια επόμενη Κυριακή του Νοέμβρη, με καλό καιρό, αποφασίσαμε να δούμε τη Ζώνη του Αγιωργίτικου, στην ορεινή υπο-ζώνη των 600-800μ. (ή 550-850μ.) που δεν είχαμε επισκεφθεί την Κυριακή του Οκτωβρίου. Αυτή τη φορά ανεβήκαμε από το Κιάτο και σε 30 λεπτά φθάσαμε στο Κλημέντι και στο Οινοποιείο Γκιούλη (εκτός ζώνης).
Απ΄ εδώ ξεκινά ένα στενό οροπέδιο, κλειστό από τα μικρά-μεσαία βουνά που το σχηματίζουν, το οποίο δεν αποχετεύεται ή αποστραγγίζεται με κάποιο ρέμα ή ποταμό. Περιλαμβάνει περιμετρικά τα χωριά Κεφαλάρι (εντός ζώνης), Καλιάνοι, Στυμφαλία, Καρτέρι, Καστανέα, Λαύκα (εκτός ζώνης) και Ασπρόκαμπος (εντός) και στο κέντρο του σχηματίζει τη λίμνη Στυμφαλία, όπου εκβάλλει και το μοναδικό σχηματισμένο ρέμα, του Κακαβούλα, που ξενικά πάνω από την Καστανέα. Η στάθμη των λιμναζόντων υδάτων αυξομειώνετο ανάλογα με το ετήσιο ύψος βροχής αλλά λόγω του καρστικού της σχηματισμού, εκτονώνονταν μέσω ασβεστολιθικών καταβόθρων σ΄ άλλες περιοχές και όμοια εισέρχετο σ΄ αυτή υπόγειο νερό από υψηλότερες περιοχές.
Προφανώς τον τελευταίο αιώνα, προς σταθεροποίηση των καλλιεργούμενων εδαφών, διανοίχθηκε και διαμορφώθηκε ως αποστραγγιστική τάφρος το ρέμα του Σοφενέτου, βόρεια και νότια του πυρήνα της Στυμφαλίας λίμνης και συνεδέθη με τον Ασωπό, ώστε όταν κατακλύζεται η κοιλάδα, από ένα υψόμετρο και πάνω, να εκτονώνεται στον Ασωπό.
Το αυτό συνέβη και με την παρακείμενη νοτίως κλειστή λεκάνη στην οποία διευθετήθει το υπάρχον ασαφές ρέμα, ώστε να εκτονώνεται και αυτή στον Ασωπό. Έτσι η λίμνη Στυμφαλία απέκτησε περίπου σταθερή περίμετρο και άρχισαν να δημιουργούνται δραστηριότητες εντός και εκτός αυτής.
Αυτά παρουσιάζει το Μουσείο του Ιδρύματος της Τραπέζης Πειραιώς, το οποίο, εκτός αυτού, προσφέρει καφέ με καταπληκτική θέα τη λίμνη με τους ατελείωτους καλαμιώνες (λόγω του μικρού βάθους της)
Από το Κλιμέντι λοιπόν ανεβήκαμε στο ¨πέτρινο¨ Κεφαλάρι, περάσαμε από τους Καλιάνους με τις αχνιστές σούβλες και προχωρήσαμε για την επίσκεψη δύο σημαντικών μνημείων : την αρχαία Στυμφαλία και τη Μονή Ζαρακά στα ¨Κιόνια¨ .
Μεγάλο μέρος της αρχαίας Στυμφαλίας είναι μισοβυθισμένο στη λίμνη. Η πόλη πρέπει να είχε κτισθεί στον 5ο αιώνα π.Χ. και ο σχεδιασμός της ακολουθούσε το ιπποδάμειο σύστημα (δηλαδή είχε οικοδομικά τετράγωνα). Το τμήμα που ξεπροβάλλει και έχει ανασκαφεί στις όχθες της λίμνης είναι το Στάδιο της Ελληνιστικής Περιόδου, αλλά ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η Ακρόπολη (πάνω από τις ανασκαφές) όπου βρέθηκαν σιδερένια βέλη και βλήματα καταπέλτη. Συνεχίζοντας, δίπλα στην άσφαλτο, βρίσκονται τα ερείπια της Μονής Ζαρακά. Πρόκειται για οχυρωμένο μοναστηριακό συγκρότημα δυτικής αρχιτεκτονικής που κατασκευάσθηκε από Κιτσεριανούς μοναχούς περί το 1224. Οι κάτοικοι ονομάζουν την περιοχή ¨Κιόνια¨ από τους κίονες του μεγάλου ορθογώνιου ναού που μάλλον προέρχονται από τον Ναό της Στυμφαλίας Αρτέμιδος του παρακείμενου Αρχαίου Οικισμού.
Διανύουμε λίγα χιλιόμετρα ακόμη και φθάνουμε στο Μουσείο της λίμνης Στυμφαλίας.
Στο σύγχρονο κτήριο επισκεφθήκαμε τις δύο αίθουσες των εκθεμάτων του, θαυμάσαμε τη θέα από τη βεράντα του και ήπιαμε το πολυπόθητο καφεδάκι μας.
Ακολούθως επιστρέψαμε προς Καλιάνους και πήραμε το δρόμο ου οδηγούσε στις νότιες όχθες της λίμνης και από εκεί στον Ασωπό που ρέει σ΄ αυτό το σημείο παράλληλα με το όριο της Ζώνης του Αγιωργίτικου έως το χωριό Πλατάνιο. Από εκεί ξαναμπήκαμε στη ζώνη και επισκεφθήκαμε τα καθαρά αμπελοχώρια Γαλατά και Αηδόνια, όπου στο δεύτερο είδαμε και τα απομεινάρια του Μυκηναϊκού Νεκροταφείου, αλλά εκτός καφενείων τίποτα για να κάτσουμε για ένα κρασάκι.
Η ώρα είχε προχωρήσει και φύγαμε απ΄ ευθείας για Νεμέα και Αθήνα, χωρίς να έχουμε περάσει από τη περιοχή Οινικής Βιομηχανίας που είναι επί της οδού από τη Νεμέα έως τα ερείπια της αρχαίας Φλιούς, αλλά και να αναρωτούμεθα, μετά από όσα είχαμε δει, πως κανείς μπορεί να ξεκινήσει μια οινοδραστηριότητα στην περιοχή. Οι ερωτήσεις αυτές έβαζαν θεμέλια για μια 3η επίσκεψη.
Η ¨Βιομηχανία¨ της Ζώνης (3η Κυριακή)
Η άνθηση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στη Νεμέα είναι πρωτοφανής. Ο σημερινός της κόσμος μοιάζει με μωσαϊκό, όπου το νέο συναντά και σχολιάζει το παλιό. Η εμφάνιση όλο και νεότερων παραγωγών μικρού μεγέθους και η είσοδος στη Νεμέα ονομάτων γνωστών από άλλες περιοχές, αλλάζει καθοριστικά το τοπίο, συνοδευόμενη από εντυπωσιακή ποιοτική αναβάθμιση. Δεν ήταν όμως τα πράγματα πάντα έτσι, γιατί για χρόνια στη Νεμέα υπήρχαν κυρίως δύο ονόματα (Συνεταιρισμός και Παπαϊωάννου).
Σήμερα ο Οινοποιητικός Συνεταιρισμός (ίδρυση 1937), με πάνω από 1.000 μέλη αποκλειστικά καλλιεργητές Αγιωργίτικου και οινοποίηση 10.000 τόνων σταφυλιών, αλλά και τα 34 οινοποιεία του ¨Συνδέσμου Οινοποιείων ΠΟΠ Νεμέας¨ που περιλαμβάνουν παλιά και νέα οινοποιεία, που παράγουν τουλάχιστον μία ετικέτα ΠΟΠ Νεμέα, είναι η οργάνωση των οινοποιών της περιοχής.
Αυτή η οργάνωση όπως την εξερεύνησα και ακούω να μεγαλώνει χρόνο με το χρόνο μ’ έκανε να αναρωτηθώ: Όλα τα χρήματα που επενδύονται είναι ΕΣΠΑ και Leader ή κάποιος μπορεί και με ίδια κεφάλαια να αποκτήσει την ταινία του ΟΠΑΠ;
Η αναρώτηση αυτή με έβαλε σε κατάσταση εγρήγορσης : ψάξιμο στις αγγελίες των εφημερίδων, εύρεση, μέσω γνωστού εμπόρου οινοποιητικών μηχανημάτων της περιοχής, άτυπου κτηματομεσίτη, περιήγηση στις ιστοσελίδες των περισσότερων sites των Οινοποιείων του Συνδέσμου και … 3η Κυριακή στη Ζώνη της Νεμέας.
Ανεβήκαμε και πάλι από το Κιάτο και μετά το Κλημέντι πήραμε το δρόμο για Ασπρόκαμπο γιατί στα μισά αυτού του δρόμου και αφού πήραμε το δρόμο για Μποζικά, συναντήσαμε το πρώτο μας ραντεβού: μια αγρότισσα με το φορτηγάκι της που μας έδειξε 11 στρ. νέο φύτεμα με όλα του τα ¨χαρτιά¨ που το πούλαγε αφού ο γιός της ζει μόνιμα πλέον ¨πληροφορικάριος¨ στην Αθήνα, σε τιμή εκκίνησης 1700€/στρ.
Συνεχίσαμε για το δεύτερο ραντεβού στον Ασπρόκαμπο. Ο άτυπος κτηματομεσίτης μας δείχνει δύο κομμάτια : το πρώτο 7 στρ.προς το Καστράκι, επομένως στα πρανή της κοιλάδας του Ασωπού, χωρίς ιδιαίτερη προσπέλαση και το δεύτερο 11 στρ. στην κοιλάδα του Ξηρόκαμπου, πάνω στην Επαρχιακή Οδό, με μικρή αποθήκη αλλά μόνο 6-7 στρ. Αγιωργίτικο και τα υπόλοιπα Ασπρούδες. Τιμή και για τα δύο από 1200 € έως 1500 € ανά στρέμμα.
Αφού ερευνήσαμε το φυτικό κεφάλαιο προχωρήσαμε στο να προσδιορίσουμε από κοντά το τεχνολογικό κεφάλαιο της ¨βιομηχανίας και της βιοτεχνίας¨ του Αριωργίτικου, ξεκινώντας από τον Ασπρόκαμπο. Είδαμε μικρά και μεγάλα ¨κτήματα¨ μια μεγάλη και μια παραδοσιακή ¨οικοτεχνία¨ και ένα γνωστό οινοποιείο.
Στον Ασπρόκαμπο και όπως μπαίνουμε από τα νότια, είδαμε το Κτήμα Πυργάκη αλλά και μια δυνατή ¨οικοτεχνία¨ και μια παραδοσιακή ¨οικοτεχνία¨, το Κτήμα Μπίζιος και το Οινοποιείο της Στροφυλιάς (ήταν κλειστό και δεν φωτογραφήσαμε). Άτακτες ή οργανωμένες εκμεταλλεύσεις με μεικτό τεχνολογικό εξοπλισμό με άδειες, αλλά προφανώς και χωρίς άδειες, εντός και εκτός χωριού. Δύσκολα βγαίνει συμπέρασμα αξίας και απόδοσης αυτών των κεφαλαίων.
Από τον Ασπρόκαμπο γυρίσαμε στο Καστράκι και από εκεί κατεβήκαμε στην Δάφνη και ακολουθώντας πια τον Ασωπό προς τα ανάντη, φθάσαμε στην διασταύρωση της οδού για Νεμέα ή για Πετρίον, Αηδόνια, διαβαίνοντας από πολλά garage οινοποιεία, χαμένα μέσα στην αγροτική περιοχή, τα περισσότερα με στέγη από πάνελ πράσινου χρώματος.
Συναντήσαμε και εξερευνήσαμε γύρω στα 15 οινοποιεία, τα περισσότερα νέα και σύγχρονα, που μαζί με τις νέες ¨αφίξεις¨-εγκαταστάσεις στο Κούτσι αποτελούν το κύριο μέρος της οινικής βιομηχανίας της περιοχής.
Από πετρόκτιστα έως βιομηχανικά κτήρια, από ενεργοβόρους εξοπλισμούς έως βιοκλιματικούς σχεδιασμούς, από δεξαμενή INOX έως κάδες, μεγάλα κλειστά πνευματικά πιεστήρια και μικρές στρίφλες από φορτηγά ψυγεία έως ψυκτικούς θαλάμους όλα ταιριασμένα κατά το ελληνικό πρότυπο : θα δούμε…
Οδηγώντας για την Αθήνα (ευτυχώς αυτή τη φορά κάτι φάγαμε πίνοντας ένα Αγιωργίτικο χωρικής οινοποίησης με τον άτυπο κτηματομεσίτη) έβγαλα το συμπέρασμα ότι άμα έχεις θέληση όλοι οι καλοί (ενεργητικοί) χωράνε :10 στρ. περίπου 15.000 €, μια αδειοδοτημένη αποθήκη βιομηχανικού τύπου 100 τμ. και κόστους 5.000 €, ηλεκτροδότηση ύδρευση-αποχέτευση και περιβάλλον χώρος περίπου 5.000€, και έχεις την εγκατάσταση για παραγωγή ΠΟΠ Νεμέας. Μεταφέρεις ή αγοράζεις απλούστατο εξοπλισμό και ξεκινάς. Τα βαρέλια και η εμφιάλωση ¨γίνονται¨ ούτως ή άλλως αλλού.
Πόση αξία όμως έχει η ταινία του κράτους (φορολογική) στη ΠΟΠ φιάλη; Τι δίνει αφού σε 30.000 στρ. με ανόμοιες μορφολογικές-κλιματολογικές συνθήκες όλα είναι διαφορετικά; Όταν συγκεκριμένα Πελοποννησιακά, εκτός Ζώνης, αμπελοτόπια Αγιωρτίτικου δίνουν αξιόλογα αποτελέσματα προς τι οι επιπλέον επενδύσεις σε μεγάλους ή μικρούς;
Πολύ φοβάμαι ότι οι αγορές ¨ζητούν¨ εξαγώγιμο Αγιωργίτικο και ότι όταν θα το χορτάσουν θα έχουμε άλλη μια φούσκα.
Οκτώβριος 2012
